Stampaí agus ealaíona na nGael!

Táim á scríobh seo mar thugas faoi dearadh nach raibh comóradh ar bith do dhuine de na bhfilí móra na hÉireann ar stampaí na tíre i rith 2016, céad bliain ó rugadh Seán Ó Riordáin.

Mairtín Ó Cadhain

Is cuimhin liom roinnt blianta ó shin go raibh raic ann mar nach raibh ceann le h-éisiúnt ag comóradh Mhairtín Uí Chadhain. Sa deireadh cuireadh ceann amach (Ní raibh mórán cuma air ach sin mo bharúil pearsanta ag caint.)

Is cosúil nach raibh ach slaghdeán a bheith ag W B Yeats am éigin agus cuirfear stampa nua amach á gcomóradh! Tá an chuid stampaí curtha amach d'ealantóirí a saothraín sa saol Bhéarla nó i dteanga eile ach fágtar an Ghaeilge amuigh sa bhfuacht. Ar ndóigh ní bhíonn An Post go hiomlán faoi deara na lacunae nó bearnaí seo.

Tá córas ann le h-ábhair stampaí a roghnú. An mí bhuntáistí is mó atá leis ná go ndeintear cinntí beagnach dhá bhliain roimh an bhliain atá i gceist. Mar sin rinneadar na cinntí faoi 2017 i lár 2015 agus táid ag obair ar mholtaí don bhliain 2018 faoi láthair. Mar sin ní féidir ach moltaí a chuir chuig An Post don bhliain 2019 anois ach beidh an liosta á dhúnadh ag deireadh Mharta (31 Márta 2017).

Stampaí na hÉireann 2017

Tá daoine nach mbeidh á gcomóradh i mbliaina (2017), mar shampla: Tomás Ághas (a fuair bás 1917) nó Seán Sáirséal Ó hÉigeartaigh (1917–1967) a rinne éacht don fhoilsitheoireacht in nGaeilge. Tá triúr á gcomóradh Yeats, Thomas Francis Meaghar, Francis Ledwidge, Jack Lynch agus Che Guevara. Níl mé ag rá nach bhfuil áit tuilte ag an cúigear seo ach a ndearna iniúcadh ar lucht saol na Gaeilge?  (An féidir an cheist a chur "Cén rud a rinne Che Guevara d'Éirinn?")

Sa bhliain 2019 tá roinnt gur féidir comóradh a dheanamh ortha:
Rugadh 1919 (100 bl)
Séamus Ennis (ceoltóir & craoltóir)
Seán Mac Donnachadha (Amhránaí)
Séamus Ó hÉanaí (Amhránaí)
(Nach mbeadh sé go deas an triúr a chomóradh i seit de 3 stampaí?)
Colm Ó Laoghaire (Scannánaí)
Eoghan Ó Tuairisc (Údar)

Basaíodh 1919 (100 bl)
Kuno Meyer (Saineolaí Ghaeilge)

Básaíodh 1968 (50 bhl)
Séamus Ó Grianna (Údar)
Lúise Gabhánach Ní Dhufaigh (Oideachasóir)

Rugadh 1868 (150 bl)
Carl Hardebeck (Cumadóir Cheoil)

Bhfuil fhios ag lucht na stampaí faoi na daoine seo?

Is féidir breathnú ar Ainm.ie le breis ainmneacha a aimsiú agus nach cóir dúinn á mianta a chuir i iúl don gcoiste neamhspleach. Cé nach bhfuil ach suíomh idirlín i mBéarla acu, tá ortha glacadh le hiarratas sa Teanga Náisiúnta chomh maith.

Muna molann tú do rogha ainm (nó imeacht stairiúil) ní féidir bheith ag gearán nach bhfuil siad á gcomóradh ag An Post. Déan do moladh ar líne anseo (Suíómh i mBearla) nó sa post chuig:

Moltaí Stampai 2019,

An Post. 

Ard Oifig an Phoist,

Sr Uí Chonaill Íocht

Saorphost

Baile Átha Claith 1

Yeats ar stmpaí na hÉireann!

Stampaí agus ealaíona na nGael!

Brú Béarla i gConamara?

Fadó bhí tagairt sa nuachtán Lá, nach maireann, den bhrú Béarla a bhí á dhéanamh ag An Post ar an nGaeltacht in mBearna in 2003. Chuireadar Barna thuas mar ainm ar an mBaile sin atá sa Ghaeltacht. Taobh istig de cúpla lá bhí an comhartha athraithe agus Bearna atá ar ó shin.

Cheapfá go mbeadh an ceacht foghlamtha ag an Post mar idir sin agus seo is an ainm Gaeilge amháin atá na "aigheanna siopaí" ar Oifigí Phoist sa Ghaeltacht ó shin. Nó b'shin a cheap mé go dtí inniú.

Le déanaí aistríodh oifig an phoist in Indreabhán ón Teach Mór soir go Siopa an Phobail ar an Chnoc. Tá an tainm neamhoifigiúil áiféiseach "INVERIN" scríofa ann. Sa sean oifig b'é Indreabhán a bhí scríte ós chomhair an dorais. Bliain nó dhó ó shin aistríodh Oifig an Phoist i mBaile na hAbhann go Tigh Dick agus Baile na hAbhann atá ós cionn an dorais ansin gan aon iarracht ar leagan aisteach eile a úsáid.

Seo pictiúir a tógadh inniú taobh amuigh den oifig nua ag Siopa an Phobail.

Bhfuil athrú meoin tagtha ar An bPost. Táid ag iarraidh an teanga a shéanadh arís, ar na stampaí agus anois sna hoifigí phoist i gcroí lár na Gaeltachta.

Brú Béarla i gConamara?

Dispeagadh?

Ritheadh an Acht Teanga in 2003 agus tháinigh feabhas ar úsáid na Gaeilge ar stampaí díreach ansin. Roimhe sin ba díspeagadh don teanga a bhí ionnta, gan Gaeilge seachas ainm na tíre agus bhféidir stampa na Nollag agus stampa Naomh Phádraigh. Scríodh litreachta chuig na nuachtáin ag an am ag gearán faoi "Díspeagadh An Post" in 2003, ach i 2004 ba léir go raibh feabhas tagtha ar an scéal, ba cosúil go raibh casadh sa taoide!

Le deanaí thug mé faoi deara roinnt stampaí nach raibh Gaeilge ortha. Meas tú an bhfuil siad ag filleadh ar a sean-nós Béarlach!

An stampa ghrá a éisítear gach Lá Bhailintín is i mBéarla atá "Love Birds" scríofa ortha. Tagann siad seo i leabhrán "Wedding Stamp Booklet"(Béarla) nach bhfuil ach Béarla ortha. Dála an scéal nuair a chuireann An Post leabhrán stampaí amach is i mBearla atá siad - mar shampla an leabhrán na Nollag. D'fhéadfadh siad a rá go bhfuil an "love birds" ar an stampa mar chuid den ealaíon ach is leithscéal é sin dar liom.


An tarna stamp i mbliana a bhí i mBéarla na a stampa ag comóradh 25 bliain de gradam an Uachtaráin "Gaisce." Béarla amháin atá air seachas an focal Gaisce é féin. Díspeagadh eile?

Dála an scéal tá an suíomh ag an gradam san Gaisce i mBearla amháin chomh maith. Mar a dúirt an Piarsach, "Mór mo náir,,,"

Seans go bhfuil roinnt dóibh síud a deireann Uachtarán Chonradh na Gaeilge fostaithe anseo. Daoine a cheapann "nach teanga iomlán daonna í an Ghaeilge."

Dispeagadh?

Omós agus masla?

Tá stampa nua ar fáil ón bPost le déanaí ag comóradh 150 bliain ó rugadh Dubhghlas de hÍde.

Bhi de hÍde ar na daoine a ba thábhachtaí i stair na hathbheochana agus ar bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge. An Craoibhín Aoibhinn an leasainm a d’úsáid sé agus é ag scríobh agus bhí meas mór air mar scríbhneoir agus mar scolaire agus ar ndóigh ba céad Uachtarán na hÉireann (1938-1945) é. Ba as Contae Ros Comáin é agus bhí spéis aige sa teanga ó bhí sé ina óige.

Tá griangraf de a thog Keogh Brothers Ltd a theaspeáneann é ina shuí go samh.

Ar an lá céanna d'éisigh siad stampa nua bainise don bhliain 2010. Tá an stamps seo i mBéarla amháin seachas ainm na tíre. Tá dhá éin ghrá ann nó "love birds" mar a deireann an stampa.

Seo an chéad stampa ó tháinig a Acht Teanga i bhfeidhm, atá i mBearla amháin. Scríodh cheanna sna nuachtáin faoi Díspeagadh An Post agus ansin an ábhar dócas i 2004 sa litir Casadh na taoide?

An amhlaidh gur cúlú atá i gceist?

Seo suíomh do bhailitheoirí stampaí An Post (Béarla amháin!)

Omós agus masla?